RESIDENTIENIEUWS
Individu en Gemeenschap
Het verantwoordelijkheidsprobleem. Beschouwing van Prof. Adler.
De beroemde psycholoog is, dank zij een Comité, waarvan mevr. Twiss de ziel was, gisteravond weer in Pulchri, dus in ons midden geweest.
Er was zeer groote belangstelling en de bovenzaal van Pulchri geheel gevuld.
Mevr. Twiss—Schmidt—Ernsthausen leidde de vergadering en heette namens het Comité allen welkom, terwijl zij haar vreugde uitsprak over de groote belangstelling.
Prof. Adler.
Prof. Adler zeide, voor een kleine inleiding gekomen te zijn en te hopen, dat de inleiding vele vragen uitlokt. Voor antwoorden is hij in de eerste plaats gekomen. Spr. had het 't eerst over de „drift”, waaraan wij allerlei eigenschappen toeschrijven, terwijl het heelemaal niet vast staat, dat die drift ook de motieven heeft, welke wij door ons verstand en gevoel vaststellen. Het komt er daarom op aan, wat de drift tot stand brengt, vormt. De herediteit beslist zeker niet alleen, want dan zou er altijd hetzelfde uit de individuen voortkomen. Er moet dus iets bij komen, dat niet alleen het hereditaire verwerkt, maar ook nieuws schept. Het is evenmin juist, dat de Individual Psychologie alles uit de buitenwereld zou afleiden. Dat zou even eenzijdig zijn als de hereditaire opvatting, welke het b.v. onmogelijk zou maken, dat men zijn fouten afleert.
Spr. kwam vervolgens op zijn bekend standpunt omtrent het beslissende voor het leven, namelijk op den aanleg voor het sociale van het kind (na zijn derde jaar) de neiging tot bijdragen en meewerken tegenover het streven zich zelf alleen te dienen.
Het probleem der verantwoordelijkheid is natuurlijk alleen bij het eerste type te vinden, dat wil bijdragen en meewerken tot het algemeen en niet alleen om zich zelf en eigen groep. De Individual Psychologie leert, dat men den mensch alleen kan leeren kennen door zijn verhouding tot zijn omgeving, tot het sociale. Het karakter, de eigenaardige levensstijl zijn uit die verhouding te kennen. Verantwoordelijkheid is dan ook een karaktertrek. De Individual Phychologie beschouwt dan ook wat men vroeger deugd noemde, eenvoudig als een karaktertrek. De opvoeding is daarop gericht. Uit de verantwoordelijkheid moet voordeel voor de samenleving ontstaan.
Verantwoordelijkheid heeft immers altijd in zich zorg voor den gemeenschap.
Spr. hoopt thans op vele vragen, opdat hij zijn inleiding met vele details kan aanvullen, want zoodra wij ons in dienst van het algemeen stellen, komt er de verantwoordelijkheid. Aankweeken van verantwoordelijkheid is aller plicht en als spr. daartoe iets mag bijdragen, dan heeft hij iets van zijn eigen verantwoordelijkheidsplicht volbracht.
De voorzitster dankte den spreker voor zijn troostbrengende rede.
Vraag en Antwoord.
Een zee — maar dan koele — van vragen is op den geleerden gast neergedaald, zoodat hij wel schiften moest.
Hoe zal men een 19-jarigen zonder eenige interesse tot beroepskeus brengen? Antwoord: Waarom heeft den jongen geen interesse? Daartoe moet men zijn heele kindsheid weer onderzoeken. Vermoedelijk is het een verwend kind, dat er aan gewend is, enkel van het leven te verwachten. Men moet dat den jongen bijbrengen.
Een tweede vraag betrof ook een verwend kind, dat alles op het komen laat. Men moet zoo'n kind niet met verwijt enz. te lijf gaan, maar eenvoudig de jeugd laten zien.
Is er strijd tusschen ziel en lichaam? Neen, meent spr.; in elk geval is die strijd niet van belang. Zoolang de mensch twijfelt, is maar één ding zeker, dat er niets gebeurt. Met den wil is het precies hetzelfde geval. Zoolang de mensch enkel wil, gebeurt er niets. Hij moet doen. De menschen geven graag den wil voor de daad.
Tegenover een ontkennende vraag houdt spr. vol, dat hij althans na het derde jaar het karakter van een kind kan kennen.
Kan een moord voor het welzijn der maatschappij verantwoord zijn? (Raskolnikoff). Antwoord: Hamlet kan moorden en moordt als hij in levensgevaar is. Raskolnikoff moet maanden er over nadenken (zoo sociaal voelt hij). Alleen de vraag: Ben ik Napoleon of een luis? geeft R. den moed. Het R-probleem blijft een vergrijp tegen de common sense.
Alleen zij, die groote sociale belangstelling hebben, kunnen de huidige maatschappij veranderen, was het antwoord op een stel vragen.
De angst voor allerlei, schrijft spr. toe aan gebrek aan sociale belangstelling. Het is een nerveuse toestand. Het minderwaardigheidsgevoel stamt uit denzelfden wortel.
Het welzijn der gemeenschap is een eeuwigheidswaarde en daarom is de ziel, die voor de gemeenschap niet voelt, van geringe waarde.
Dwangvoorstellingen zijn alle van nerveuzen aard, maar ze geven blijk van sociale belangstelling en zoover zij een aanval op het zwakkere zijn.
Een deugd is niet denkbaar zonder een verhouding met iets anders.
Spr. gelooft, dat het dier denkt, maar vermoedelijk niet zooals wij in woorden en begrippen.
Genade geeft slechts de mogelijkheid zich te veranderen, maar de mensch zelf moet het doen.
Herediteitspsychologie mag niet verder gaan dan bezitspsychologie te zijn.
De ouders kunnen verantwoordelijkheidsgevoel hebben en het kind niet. Aangeboren verantwoordelijkheidsgevoel is niet voldoende voor den levensstijl, het moet ontwikkeld worden. De therapie der Ind. Psychologie is de ontdekking van het individu aan zijn tekort of te veel in de verschillende levensverrichtingen. De arts kan ook in de Ind. Psychologie vaak niet gemist worden.
Een dankbaar applaus heeft den spreker beloond.
Fuente: «Residentienieuws. Individu en Gemeenschap. Het verantwoordelijkheidsprobleem. Beschouwing van Prof. Adler», Het Vaderland. Staat- en letterkundig nieuwsblad, La Haya, sábado 9 de junio de 1934, Ochtendblad A, p. 2, col. 1, rúbrica «Residentienieuws»; sin firma. Transcripción hecha sobre la imagen de la página en Delpher (ddd:010015397:mpeg21:p002; artículo a0027), cotejada con el OCR de la plataforma («Individn», «Anlsr», «kam», «tleredKeitspsychologie», etc., corregidos). Se conservan la ortografía de la época y las formas del impreso («den gemeenschap», «heeft den jongen», «Phychologie», «koele»); el espaciado de realce se da en cursiva. La conferencia fue la noche del viernes 8 de junio de 1934, en la sala alta de Pulchri Studio, La Haya. Se omiten las demás noticias de la rúbrica.