Autoriteit en opvoeding.
Gisteravond hield dr. Alfred Adler in de Aula der Gemeente-universiteit te Amsterdam een voordracht over
Autorität und Erziehung.
Spreker wijst erop, dat fouten op opvoedingsgebied van het eene geslacht op het andere overgaan en men spreekt dan van erfelijke fouten, als men tengevolge van overgeleverde verkeerde machten dezelfde fouten vindt, als bij het voorgeslacht. De menschen gelooven op het laatst niet meer aan mogelijkheid tot verbetering.
Bij het opmerken van fouten bij kinderen moet men zorgen, geen schablone toe te passen. Men moet eerst niets doen dan waarnemen om na te gaan, of een oorzaak valt aan te wijzen. Spr. geeft een voorbeeld van de gedragingen van een kind, dat een broertje krijgt, en zich teruggesteld acht en nu probeert, de aandacht te trekken, b.v. door grimassen maken, niet eten willen enz. Een kind kan zich in dat geval zeer ongelukkig gevoelen, zoo van de moeder verwijderd te worden.
Spr. schetst de houding van een kind, dat de belangstelling op het jongere broertje ziet overgaan. Het gevoelt behoefte zich te demonstreeren, en doet dit dan, door wat ouders en school wangedrag noemen.
De moeder is voor het kind de belangrijkste persoonlijkheid in zijn verhouding tot de gemeenschap, immers zij vormt de schakel. Voelt het kind nu verbreking van dat contact met de moeder, doordat haar belangstelling zich b.v. richt op een pasgeboren broertje, dan ontstaat er een conflict in de ziel van het kind, daar het zijn gemeenschapsmiddel met de buitenwereld kwijt raakt. Het kan dan in zichzelf gekeerd, vijandig jegens de menschen worden.
Het is een algemeene eigenschap, ook van de dieren, dat ze zich zwak gevoelen tegenover de natuur en zich daarom aaneensluiten. Zoo is het ook met den mensch. Hij moet in de gemeenschap leeren leven en zijn gemeenschapsgevoel moet dus ontwikkeld worden. Bij het kind wordt dat gevoel belemmerd in zijn groei en kan zelfs geheel verstikken, als het voortdurend onder sterke drukking van de ouderlijke autoriteit moet leven. Hij leert dan niet tot zelfstandigheid komen.
Het is verkeerd, als de moeder de eenige band met de buitenwereld is, dat is te eenzijdig, ook al, omdat de moeder haar belangstelling niet steeds aan één kind geven kan. Noodig is dus, dat het kind leert omgaan met andere menschen dan de moeder.
Vertroetelen van kinderen, waardoor ze meenen, steeds op hun wenken bediend te moeten worden, steeds beloond of geprezen, is noodlottig voor de toekomst: het leven dient het groot geworden kind ook niet en belooning voor wat belooning waard is, laat soms in het leven heel lang op zich wachten. Even verkeerd als te veel liefde is te weinig liefde, koude, liefdelooze behandeling voor het kind (kostkinderen bijv.).
Van groot belang is verder, zegt spr., dat men op de kinderen niet al te veel opvoedkundige maatregelen gaat toepassen, m.a.w. dat men niet dwang-autoriteit op hen uitoefent. Zeker, men kan door het gebruik maken van die autoriteit wel uiterlijke rust teweegbrengen, maar men vrage zich dan af wat er inwendig in het kind plaats heeft. Er komen gevallen voor van kinderen, die door dwang onderworpen worden en daardoor allerlei ongewenschte verschijnselen vertoonen, b.v. dat ze op school hun aandacht niet kunnen concentreeren, niet meer eten kunnen, enz. Soms dulden zulke kinderen den autoritairen dwang, door een psychische steunconstructie, b.v. ze vormen zich denkbeelden van hoop voor de toekomst: wacht maar, als ik groot ben... In andere gevallen komen ze tot rechtstreeksch verzet tegen de autoriteit, den dwang. Spr. raadt daarom den ouders aan: „Gaat niet prat op uw autoriteit, tenminste... indien ge autoriteit hèbt. Speel ook niet den modeljongen, die ge vroeger geweest zijt, als ge met uw kind spreekt. Wees menschelijk, en uw kinderen mogen wel weten, dat ge ook als kind fouten hadt."
Hoezeer overmaat van autoriteit noodlottig werkt, blijkt uit de paedagogische mislukking van de kinderen van zoovele paedagogen. (Rousseau, die zonder succes probeerde twee kinderen op te voeden en er toen maar mee ophield, is een klassiek voorbeeld.) Ze werpen te veel autoriteit in de weegschaal en doen die naar den verkeerden kant overslaan. Daardoor komt het ook, dat onder de verongelukte kinderen zoovele zijn, wier vader de politie, het onderwijs, of een dergelijk beroep dient.
De menschenziel kan geen voortdurenden druk verdragen en daardoor ziet men soms zulke verrasserde uitbarstingen.
Men breke dus met te veel verbieden; te veel dwingen tot stilzwijgen is af te keuren, er moet ruimte blijven voor vrije ontwikkeling, voor het groeien van zelfvertrouwen. Het kind moet niet geremd worden in zijn rechtmatig streven naar groot worden, vrij worden, want dit streven is een machtige hefboom voor den vooruitgang van de wereld.
Er is geen kinderfout, die niet haar oorzaak vindt in autoritairen druk op het natuurlijke streven van het kind, zich te doen gelden.
Men moet de kinderen laten opgroeien in zelfvertrouwen, en tot zelfrespect. Spr. deelt daarna een en ander mede over de „Beratungsstelle" die hij in verschillende stadsgedeelten van Weenen gesticht heeft en waar ouders advies krijgen inzake moeilijk op te voeden kinderen. Er zijn, zegt spr., geen normale kinderen, die in een gewone school niet kunnen meekomen, en als ze toch blijven zitten, dan zijn ze „verwahrlost", doordat ze door een of andere oorzaak den moed verloren hebben.
Nadat spr. zijn rede, die door een talrijk gehoor gevolgd werd, geëindigd had, was er gelegenheid tot het stellen van vragen, waarvan eenige belangstellenden gebruik maakten, o.m. de heer J. H. Gunning Wzn., die opmerkte, dat in vroeger tijd de menschen veel minder nota namen van kinderen, die mislukten en hun rustig naar de koloniën lieten gaan.
De leider van het Nutsseminarium, prof. dr. Ph. Kohnstamm, dankte dr. Adler voor zijn voordracht.
Fuente: «Autoriteit en opvoeding», Algemeen Handelsblad, Ámsterdam, viernes 23 de enero de 1925, edición de la tarde (Avondblad), p. 10 del ejemplar digitalizado, col. 3; sin firma. Delpher: artículo ddd:010657215:mpeg21:a0212, página ddd:010657215:mpeg21:p010. Transcripción hecha sobre la imagen de la página, cotejada con el OCR de la plataforma. Se conservan la ortografía de la época y las formas del impreso («verrasserde», «hun rustig naar de koloniën lieten gaan»); el título de la conferencia, impreso con espaciado, va en cursiva. Se omite el aviso que sigue al artículo (corrección de la dirección del Athenaeum Illustre para la conferencia del viernes). La Nieuwe Rotterdamsche Courant («Onderwijs. Dr. Alfred Adler», 23 de enero de 1925, edición de la mañana) publicó una reseña más breve de la misma conferencia.