Karakter en aanleg.

Als onderwerp voor de voordracht, die dr. Alfred Adler gisterenavond in het Nutsseminarium voor Paedagogiek te Amsterdam hield, was gekozen

Charakter und Begabung.

Spr. betoogt, dat voor „karakter" verschillende definities bestaan, maar dat verschillende eigenschappen bij alle menschen voorkomen, zij het dan in verschillende intensiteit en in gewijzigde volgorde. Het is niet van zoo groot belang, wat de mensch bij zijn geboorte meebrengt aan begaafdheden, maar wel, wat hij er mee doet. De karaktertrekken vormen zich bij en door het tot ontwikkeling brengen der begaafdheden. Deze karaktertrekken zijn richtlijnen, die voeren naar het doel, dat het individu zich gesteld heeft. We doen geen handelingen, ook het kleine kind niet, die niet op dat doel gericht zijn. Dat is de eenheid van onze psychische persoonlijkheid en zonder die eenheid zoude het leven chaotisch zijn. Het geestelijk leven van het kind rust op twee grondzuilen:

1o. Het gemeenschapsgevoel en 2o. het streven naar het gevoel van zekerheid. Als het kind zich die zuilen opbouwt, kan het onder te hooge spanning staan. Die spanning kan veroorzaakt worden door drie oorzaken: a. als de kinderen ter wereld komen met minderwaardige organen, b. als ze te veel en c. als ze te weinig liefde krijgen.

Het gevolg van de hooge spanning is het streven naar meerderheid over anderen, dat zich uiten kan in ongeduldigheid, agressief optreden, overmoed, aanmatiging, enz. Maar ook kunnen de gevolgen zijn: angst, gevoel van onzekerheid.

Heeft het kind ongunstige ervaringen, tengevolge van het blijken van zulke karaktertrekken, dan wijzigen zich wel zijn levensvormen, maar het einddoel, waarnaar het streeft, verandert niet. Als men dat waarneemt, zegt men, dat er continuiteit in het karakter is. Nu zijn de kinderen te verdeelen in twee groepen, de eerste, die verreweg het kleinst is, vormen de optimisten, die gedreven worden tot het actief gebruik hunner krachten. Maar daar tegenover staat de groote groep der pessimisten. Ze kunnen de moeilijkheden, die zich voordoen, niet overwinnen, door den sterken druk, waaronder ze zich bevinden of door verkeerd inzicht in de structuur van het leven. De strekking tot ontmoediging komt zoo veelvuldig voor in de wereld, dat men slechts aan zijn familie of vrienden behoeft te vertellen, dit of dat te willen ondervinden om het zich te hooren ontraden. En dat, terwijl toch iedereen moest gevoelen, dat alleen activiteit, aanpakking, waarde heeft voor het leven.

Bij de opvoeding der meisjes richt men zich nog veel te veel op het ontmoedigen. Men ontneemt de vrouw op die manier haar activiteit om dan later te verklaren, dat „de vrouw" gebrek aan initiatief heeft. Spr. vermeldt een experiment, door William Stern genomen, waarbij bleek, dat de uitslag het gunstigst was voor een bepaalde groep meisjes. Welnu dat waren dochters van moeders, die een zelfstandig beroep uitoefenden. Onderdrukte kinderen zijn eerzuchtig, soms is dat gevoel pathologisch vergroot. Het komt ook voor, dat ze zich tevreden stellen met den schijn van succes, met meer willen schijnen — inplaats van zijn — dan andere kinderen. Dergelijke kinderen zijn gelukkig, als ze mislukkingen zien van den arbeid van anderen en daardoor is er zooveel leedvermaak in de wereld.

Andere trekken, die bij zulke gestrande kinderen voorkomen, zijn, zucht tot kwaad spreken, oppositiegeest en lafheid, anderen kwellen. Een kind, dat heeft leeren gelooven in zichzelf, dat vertrouwen heeft in eigen kracht, is optimistisch, de anderen hebben ressentiment Nietzsche „Wille zum Schein".

De taak der opvoeding is nu zelfvertrouwen aan te brengen en optimisten te kweeken, hetgeen geschiedt door goeden aanleg te ontwikkelen door het leeren overnemen van moeilijkheden (Goethe zeide eens, dat genie vlijt is). Zoovele grooten hebben moeilijkheden gehad en overwonnen. Er zijn kinderen, die de moeilijkheden niet kunnen overwinnen en lui genoemd worden, terwijl de waarheid is, dat ze den moed hebben verloren. Hun aanleg komt daardoor niet tot zijn recht. Luiheid is slechts gemaskerd wantrouwen tegen zichzelf: het kind wil zichzelf en anderen niet laten zien, dat het niets waard is en het verbeeldt zich dat, doordat zijn activiteit niet tot uiting komt.

Spr. demonstreert zijn betoog met een voorbeeld uit zijn eigen leven betreffende aanleg voor wiskunde.

Van de gelegenheid tot het stellen van vragen maken enkelen gebruik. Prof. Kohnstamm vraagt, of het niet kan voorkomen, dat iemand, door ervaring geleid, niet alleen zijn levensvorm verandert, maar ook het einddoel waarnaar hij streeft, wijzigt.

Dr. Adler's antwoord is, dat dit inderdaad gebeuren kan, nadat iemand in zichzelf geblikt en door het vagevuur van zelfinzicht gegaan is.

Ook voor deze voordracht van dr. Adler bleek groote belangstelling te bestaan. De zaal van het Nutsseminarium was geheel gevuld.


Fuente: «Karakter en aanleg», Algemeen Handelsblad, Ámsterdam, sábado 24 de enero de 1925, edición de la tarde (Avondblad), p. 2 del ejemplar digitalizado, col. 4; sin firma. Delpher: artículo ddd:010657217:mpeg21:a0111 (registrado en Delpher como «Karakter en aanlag»), página ddd:010657217:mpeg21:p002. Transcripción hecha sobre la imagen de la página, cotejada con el OCR de la plataforma. Se conservan la ortografía de la época y las formas del impreso («continuiteit», «overnemen van moeilijkheden», «ressentiment Nietzsche „Wille zum Schein"»); el título de la conferencia, impreso con espaciado, va en cursiva. La Nieuwe Rotterdamsche Courant («Dr. Alfred Adler», 24 de enero de 1925) y Het Vaderland («Karakter en begaafdheid», 24 de enero de 1925) publicaron otra reseña, más breve y de texto común, que menciona además a los autores dramáticos, la Biblia y los cuentos como fuentes del conocimiento de los caracteres, y distingue tres categorías de niños (débiles o enfermizos, criados sin amor, mimados).