---
Title: Individuaal-Psychologie als wetenschap voor opvoeding en levensgeluk
Description: Het Vaderland. Staat- en letterkundig nieuwsblad, Den Haag, woensdag 13 September 1933, Ochtendblad B, blz. 2, rubriek «Nieuws uit de Residentie». Ongeteekend verslag van de lezing van prof. dr. Alfred Adler voor de Vereeniging voor Wijsbegeerte in «Diligentia» te Den Haag, op 12 September 1933, ingeleid door prof. Van Os: beweging, richting en doel, van minus- naar plus-situatie, het finalisme, de oervorm en de levensstijl, de scheppende kracht, het gemeenschapsgevoel, het verwende kind, de vroegste jeugdherinneringen, de vragen na de pauze.
Author: Periodista sin firma
URL: https://adler.school/archivo/adler/cronicas/original/1933-09-13%20Prof.%20Adler%20%28Het%20Vaderland%29
---


<!-- blz. 2 -->

NIEUWS UIT DE RESIDENTIE

# Individuaal-Psychologie als wetenschap voor opvoeding en levensgeluk

## Lezing van prof. Alfred Adler.

De Vereeniging van Wijsbegeerte heeft gisteravond in Diligentia Den Haag op een lezing van prof. Adler vergast en zij doet het morgenavond weer. Verder gaf zij allerlei vereenigingen reductie, om ook hun leden op dat buitenkansje te kunnen onthalen. De belangstelling was voor dergelijke lezingen buitengewoon groot, de zaal nagenoeg vol, met de galerij erbij.

Prof. *Van Os*, voorzitter der Vereeniging van Wijsbegeerte, sprak het welkom en begroette bijzonder den spreker, die zeker eerste oorzaak der groote opkomst is. Na verder het Genootschap Diligentia voor haar gastvrijheid gedankt te hebben, verdedigde hij het feit, dat de Vereeniging haar seizoen met een lezing begint, welke niet strikt tot wijsbegeerte schijnt te behooren. Dit is echter wel het geval, want de Vereeniging streeft in de eerste plaats naar practische wijsbegeerte, welke wet voor het leven geeft. Het winterprogram zal daaraan ook bijzonder gewijd zijn. Spr. hoopt, dat velen op de uitgedeelde biljetten zullen teekenen en zich bij de Vereeniging aansluiten.

### Prof. Adler.

Individuaal-Psychologie — aldus spr. — is sterk verbonden met biologie, pathologie en philosophie. Zij is de wetenschap, die zoekt naar den levensstijl, het vaste punt van waaruit de menschelijke ziel kan worden gekend.

Het was zeer moeilijk een norm en maatstaf te vinden. Spr. begreep al spoedig, dat dit niet kon zijn iets rustends in het zieleleven, maar dat het moest zijn iets dynamisch en dat alles zou moeten worden bezien onder het gezichtspunt van de *beweging*, te vergelijken met de beweging van het Leven zelf. Het zieleleven is slechts een deel van de algemeene beweging.

Men kan echter beweging niet scheiden van richting en doel, een doel dat bereikt moet worden op de omstandigheden, op de buitenwereld, op de heele omgeving. De mensch wil uit minus-toestand in plus-toestand komen en het leven is een doorloopend proces van minus-toestand naar plus-toestand, naar hoogste plus-situatie. Philosofisch is de plus-situatie een ideale voleinding, volkomen overwinning van de moeilijkheden des levens. Hier begint echter de Biologie een woord mee te spreken. Cel en dood streven ook naar een doel, dat ze moeten verwezenlijken. Snijdt men een den den top af, dan wil de boom altijd weer een nieuwen top vormen en zijn bestemming vervullen. De arts ziet hetzelfde verschijnsel bij kwetsuur en wonden.

Het zieleleven is een deel van het heele leven en dus moet dezelfde grondwaarheid ook daar gelden. Er zit in ieder iets, om zich tegenover de buitenwereld te kunnen handhaven en er hangt voor elk menscheleven ontzaglijk veel van af. Hoe dit iets zich ontwikkelt? De idee van het Finalisme ontdekt en bewezen te hebben, is de groote verdienste der Individuaal-Psychologie.

Wat is dit iets? Men heeft gedacht aan herediteit, bloed en andere dingen. Deze hadden zeker invloed, maar het eigenlijke, levensbestemmende, zijn ze niet.

Op het bord teekende spr. daarop een ovaal, zijnde de oervorm des levens, welke op alle leeftijden terug te kennen is en den levensstijl bepaalt. Er is slechts één geval van verandering mogelijk, namelijk als de eigenaar de fout ziet in eigen bouwwijze. Het komt voor het kind alles aan op het *gebruik* van zijn oervorm en niet op het bezit.

Wij hebben veel te lang en veel te veel het kind als object van de buitenwereld beschouwd, als product van den stroom der evolutie, de ouders, de omgeving, de herediteit en daardoor niet gezien *de scheppende kracht*, welke in elk individu is en waarin elk individu verschilt van het andere en een eenheid op zich zelf is. Die scheppende kracht is *niet* gevormd door causale wetten en zij geeft het kind zekere vrijheid. Daarom zijn ook onze aanduidingen: trotsch, moedig, laf, maar zeer betrekkelijk, want ieder is op zijn manier moedig enz. En nu is juist de *variante* van de Individuaal-Psychologie het belangrijkst, eigenlijk het eenig belangrijke.

Wat is nu dat wonderbare *iets*, dat levensstijl en leven bepaalt? Het is *het gemeenschapsgevoel*, het aansluitingsvermogen bij gezin, omgeving, wereld. Niets is karakteristiek als de graad van het gemeenschapsgevoel en het menschelijk gevoel. De mislukking van elk leven, het minder-slagen, de moeilijkheden, ze hebben altijd hun diepsten grond in dat gebrek aan gemeenschapsgevoel, maar men moet dit vooral niet enkel in ethischen zin opvatten. Zooals de mensch, die verkeerd voedsel gebruikt, ziek wordt, wordt ook de ziel van kind en mensch ziek, welke tekort heeft aan dit gevoel.

Dit tekort blijkt dikwijls pas, als men er een onderzoek naar instelt.

Spr. gaf daarvan een reeks treffende voorbeelden. Hij behandelde het verwende kind, wees in het gezin de typische onderscheiding tusschen eerste, tweede en jongste kind aan, schetste de verschillende typen in hun gedrag in den kindertuin, op school, in eigen huis enz.

Daarna gaf hij wegen aan welke kunnen leiden tot het kennen der ziel en hij liet door zijn voorbeelden ons vaststellen, dat altijd dat tekort aan gemeenschapsgevoel de bron van alle ziekte (nerveusiteit enz.) is. Hij schetste het verwende kind als het wezentje, dat altijd anderen het wil laten doen, steeds beslissing ontwijkt en daarom nooit of moeilijk tot iets komt.

De beste kenbron is voor hem nog altijd het verhaal uit den vroegsten kindertijd. Dit ontsluiert bijna altijd den graad van gemeenschapsgevoel en activiteit. Het kind, dat in prille jeugd met dood in aanraking komt, zal, bij bezit van dat gevoel b.v. geneesheer willen worden. Het kind, dat tekort heeft, wil geen geneesheer maar doodgraver worden, anderen den laatsten weg vergemakkelijken. Hier is dus wel de noodige activiteit, maar niet het...... gemeenschapsgevoel. Bijzonder waarschuwde spr. telkens tegen het verwennen (80 pct. der kinderen wordt verwend). Zelden leert het eigen kracht gebruiken en er komen onder hen eigenlijk alleen maar uitzonderingen voor, als het levenspad hun bijzonder makkelijk wordt gemaakt, maar dan zijn zij ook vaak pedant en ze blijven licht gekrenkt.

Uit dit alles blijkt, zeide spr. met nadruk, dat karaktertrekken *niet aangeboren* zijn. Ze zijn enkel gevolgen van de ontwikkeling van het *iets*.

Nog een toegangsweg tot de ziel en tot het eigen iets is de verhouding van het kind tegenover vader en moeder, de fantasie en de droom, maar de oervorm blijft en deze kan alleen gewijzigd worden door hoogeren graad van medearbeiden.

Na een korte pauze antwoordde spr. nog op vragen, dat men het kind geen gemeenschapsgevoel kan bijbrengen, als het dat niet heeft, maar alleen de idioot mist het.

„De huidige wereld,” besloot spr., zou haast gevaarlijk worden voor onze wetenschap. Zoo weinig gemeenschapsgevoel legt zij aan den dag. Zoowel het Oosten als het Westen is bezig zijn eigen Spengler te worden. Daarom is ieders taak, dit aan te kweeken, en de Individuaal Psychologie zal pas overbodig worden, zoodra de menschheid het gemeenschapsgevoel beoefent en uitoefent, even van zelf sprekend, als zij nu adem haalt.”

Een donderend applaus heeft den boeienden spreker beloond en velen spoedden zich naar het plaatsbureau om een kaart te nemen voor hedenavond, waarin prof. Adler zijn lezing van gisteravond zal aanvullen en voltooien met een verhandeling over: *De beteekenis van het Leven en het Droomleven*.

Wij vermoeden, dat Diligentia hedenavond te klein zal blijken en wij stellen vast, dat de Vereeniging voor Wijsbegeerte een reusachtig maar echt verdiend succes heeft behaald met deze opening van haar seizoen.

---

*Fuente:* «Nieuws uit de Residentie. Individuaal-Psychologie als wetenschap voor opvoeding en levensgeluk. Lezing van prof. Alfred Adler», *Het Vaderland. Staat- en letterkundig nieuwsblad*, La Haya, miércoles 13 de septiembre de 1933, Ochtendblad B, p. 2, cols. 1 y 2, rúbrica «Nieuws uit de Residentie»; sin firma. Transcripción hecha sobre la imagen de la página en Delpher (ddd:010014949:mpeg21:p006). Delpher divide la crónica en dos artículos: el titular con la presentación y las palabras del profesor Van Os, y el cuerpo con el ladillo «Prof. Adler.» (artículo a0158), que se cotejó con el OCR de la plataforma («phAosopbie», «rnstends», «miuus», «herediteif», etc., corregidos); aquí se reúnen ambos. La última frase, al pie de la columna, se toma del OCR. Se conservan la ortografía de la época y las formas del impreso («Vereeniging van Wijsbegeerte», «Cel en dood», probablemente por «Cel en boom»); el espaciado de realce se da en cursiva. De la misma conferencia el archivo publica la crónica, más breve, de la *Haagsche Courant* del mismo día («Individueele Psychologie», CR-1933-09-13-55). Se omiten las demás noticias de la rúbrica.
