---
Title: Individueele psychologie en opvoeding
Description: Nieuwsblad van het Noorden, Groningen, zaterdag 31 Januari 1925, blz. 5 van het exemplaar in Delpher. Ongeteekend verslag van de voordracht van dr. Alfred Adler «Individualpsychologie und Erziehung» voor de Vereeniging voor Paedagogisch Onderwijs aan de Rijksuniversiteit te Groningen, op 30 Januari 1925, de laatste zijner voordrachten in Nederland: critiek en bestraffing, het verwende kind, de kinderen van paedagogen, luie en «begaafde» kinderen, leugenachtigheid; dispuut met prof. G. Heymans over minderwaardigheidsgevoel, nervositeit en erfelijkheid; slotwoord van prof. B. Sijmons.
Author: Periodista sin firma
URL: https://adler.school/archivo/adler/cronicas/original/1925-01-31%20Individueele%20psychologie%20en%20opvoeding
---


<!-- blz. 5 -->

# Individueele psychologie en opvoeding.

Voor de Vereeniging voor Paedagogisch Onderwijs aan de Rijksuniversiteit te Groningen hield gisteravond in de Aula der Academie dr. *Alfred Adler* een lezing over „Individual psychologie und Erziehung."

De heer Adler begon zijn rede met een woord van dank aan de vereeniging, die hem als spreker had uitgenoodigd, en gaf tevens uiting aan zijn bewondering voor het wetenschappelijk werk van prof. Heymans op het gebied der psychologie.

De individueele psychologie eigent zich bijzonder tot toepassing bij de opvoeding. Zij moet evenwel worden toegepast door menschen, die vast op eigen beenen staan en zich kunnen indenken in de psyche van het kind. Niet van waarde is zij voor hen, die op het standpunt staan, dat er bepaalde karakterfouten zijn en erfelijke eigenschappen, waaraan niets te veranderen is, terwijl zij alleen de fouten zoeken en meenen, dat de eenigste wijze om er tegen in te gaan, is er direct critiseerend en bestraffend op te reageeren. Met het laatste toch wordt gewoonlijk niets anders bereikt, dan dat het kind alle aanmerkingen e.d. afwijst en zich isoleert. Is een der ouders mild en toegevend en de andere streng, dan zal het kind des te intenser de critiek ondervinden. Spr. illustreerde dit met een voorbeeld van een man van 30 jaren, die hierdoor alle werkelijke contact met het leven verloor en cynisch stond tegenover vriendschap, liefde en wat dies meer zij. Deze man isoleerde zich absoluut en kwam tot excesses op erotisch gebied, waarbij bleek, hoe zijn opvoeding in de kinderjaren nog steeds haar stempel op zijn handelingen drukte. Wat hij geleden had door te veel critiek, hij trachtte het anderen weer te doen lijden. Zoo zijn er talloos velen. De opvoeder moet zich als doel stellen, de aan zijn zorg toevertrouwden nog meer tot menschen, die in staat zijn de vreugden des levens te genieten, op te voeden, dan dit bij hem zelf het geval is. Slechts hij, die contact heeft met de kinderen en de ouders, zal dit naar behooren en met kans op succes kunnen doen.

Er zijn kinderen, die in hun geheele manier van optreden den indruk maken van onzelfstandigheid. Zij loopen onbeholpen, worden rood of bleek als men ze aanspreekt, zijn verlegen jegens vreemdelingen of toonen andere afwijkingen. Gaat men nu zijn eerste kinderjaren en omgeving na, dan zal bijna altijd blijken dat door ziekte of anderszins het kind verwend of vertroeteld is. Hiermee gaat gepaard een grootere afhankelijkheid en daardoor een gevoel van miskenning en veronachtzaming, wanneer minder notitie van hem genomen wordt door de een of andere oorzaak (b.v. sterk bij de geboorte van een tweede kind). Het kind mag niet geïsoleerd worden en moet reeds in zijn derde levensjaar kameraadjes hebben. Maar ook de omgang met grooteren mag hem evenmin onthouden worden, daar anders een onzekerheid jegens vreemden zal ontstaan. Angstvallig dient verder ervoor gewaakt te worden, dat oudere zusjes of broertjes met hun superioriteit van grootere kennis en ervaring het kleine kind drukken.

Andere ervaringen waarschuwen om niet altijd en ononderbroken de opvoeding volgens vaste regelen te doen plaats vinden. Juist in paedagogische families zijn opvallend veel mislukkingen geconstateerd en statistieken hebben uitgewezen, dat onder verwaarloosde kinderen zich een bedenkelijk percent bevond van ouders, die iets met een rechtspraak en de uitvoering daarvan te maken hadden. Het kind heeft de neiging om zich tegen wetten te verzetten en wanneer de ouders deze hem met alle geweld opdringen, zal het er tegen ingaan.

Men geve verder zijn critiek en bestraffingen zoo min mogelijk in den familiekring en zij er niet te overvloedig mee. Het plagen en niet au serieux nemen zal eveneens een funesten invloed op de kinderziel uitoefenen.

Bij de opvoeding is het gewichtiger gebleken te weten, hoe er op bepaalde ondervindingen wordt gereageerd dan het kennen van de ondervindingen zelf. Het eene kind kan zich bij dergelijke ervaringen heel anders gedragen dan het andere. Op allerlei kleinigheden dient de paedagoog hierbij te letten en verschillende uiterlijke kenteekenen zullen reeds directe aanwijzingen geven. De opvoeder mag nooit ingrijpen, voordat hij een fout en de oorzaken er van geheel heeft doorzien. In het tegenovergestelde geval kan juist stijving in het kwaad het gevolg zijn. Bij luie kinderen hoort men bijv. vaak de verzekering dat — als ze niet zoo lui waren — ze heel wat zouden kunnen presteeren. Maar dit is het kind juist aangenaam en het denkt er niet aan een proef met zijn „begaafdheid" te nemen uit angst voor mislukking. Deze zelfde angst zal ook ontstaan bij voortdurende vergelijking met een ander kind, dat in alles even flink is, of met vader of moeder, die „altijd de eersten in alles" waren.

Tegenover het luie kind staat het kind, dat steeds begaafd genoemd wordt. Het zal daardoor verplichtingen voelen en diep in zijn gevoel van eigenwaarde gekwetst zijn, wanneer het eens niet ergens nummer één in is, wat toch onvermijdelijk moet komen. Ook kan het zijn, dat het op zijn vermeende begaafdheid teert en meent, dat alle op school geleerde kennis van zelf zijn eigendom wordt, en dan zal de desillusie zooveel te grooter zijn.

De opvoeder mag niet ongemotiveerd opspelen of onbereikbare idealen stellen. De school moet geen straf zijn, waar de leerling met looden schoenen heengaat, omdat „hij het toch niet kan". Het kind mag nimmer ontmoedigd worden, maar moet worden opgevoed in het geloof van zijn kunnen en verre dient van hem te worden gehouden alle idee van minderwaardigheid. Met groote nauwgezetheid en gevoel van verantwoordelijkheid dienen alle gebreken en fouten te worden nagegaan. Zoo bleek reeds dikwijls, dat leugenachtigheid haar oorsprong vond in de dreigende hand van ouders of onderwijzers of wel het willen ontkomen aan het minderwaardigheidsgevoel door het verhalen van in eigen oog groote heroïsche gebeurtenissen, waarvan men getuige was of waarin men een rol speelde.

Het redmiddel is de opheffing van het minderwaardigheidsgevoel en het aankweeken van moed en zelfvertrouwen om datgene te kunnen, wat ook anderen kunnen (applaus).

Prof. *Heymans* ging met den spreker in dispuut. Na vastgesteld te hebben, dat deze in het algemeen onder nerveuzen al diegenen verstaat, die het minderwaardigheidsgevoel als een drukkende last bezitten, gaf spr. een uiteenzetting van de ervaringen, die hij met prof. Wiersma bij ingestelde enquête opdeed. Hierbij bleek, dat het minderwaardigheidsgevoel bezaten 53 pct. van allen over wie de enquêtes liepen en slechts 33 pct. van diegenen, die men in de wetenschap algemeen aanduidt als nerveus. Maar zelfs al kon spr. meegaan met dr. Adler's ervaringen, dan nog had hij enkele opmerkingen. Ten eerste verraste hem buitengewoon het verloochenen van de erfelijkheidstheorie en bovendien wees hij op verwaarloozing van de fundamenteele eigenschappen.

Dr. *Adler* wees er in zijn antwoord op, dat men met enquêtes zeer voorzichtig te werk dient te gaan. De nerveuzen lijden dikwijls juist aan zelfoverschatting en slechts door te controleeren hoe hun reactie is op levensproblemen, die een normaal mensch kan oplossen, is hun minderwaardigheid vast te stellen, waarbij noodzakelijk is het doordringen tot in de prille jeugd en na te gaan, welke gebeurtenissen en omstandigheden toen invloed hebben kunnen uitoefenen. Spr. was er van overtuigd, dat tenslotte de onderzoekingen, op gelijke wijze verricht, alle tot hetzelfde resultaat zouden moeten leiden.

Hij meende, dat juist de individueele psychologie in vele gevallen zal verklaren, wat nu als erfelijke of fundamenteele eigenschap wordt aangenomen. Het zal blijken hoe de invloed, die van bepaalde personen (b.v. ouders en grootouders) uitgaat, het kind in een richting drijft, die met de genoemde theorieën thans worden verklaard.

De voorzitter der vereeniging, Prof. Dr. B. Sijmons, sprak een kort slotwoord. Hij achtte het voor dr. Adler een voorrecht, dat deze zijn voordrachtenreeks in Nederland beëindigde in de Groningsche Universiteit, waar de psychologische faculteit een zoo belangrijke is, en het eindpunt er van een dispuut was met den hoog vereerden geleerde, prof. Heymans (applaus).

Woorden van dank tot den spreker richtend, wees prof. Sijmons op de groote verantwoordelijkheid, die deze den paedagogen op de schouders legt. Een verantwoordelijkheid, die bij het aannemen dezer theorie, bij het tegenwoordig stelsel van onderwijs voor een groot deel onuitvoerbaar zal blijken. Een reorganisatie zou ongetwijfeld noodig zijn, daar het bepalen van des docenten aandacht bij iederen scholier afzonderlijk bij het heerschende systeem, vooral in de lagere scholen, in vele gevallen ondoenlijk zou blijken.

Toch — aldus eindigde spr. — zijn wij u dank verschuldigd, dat gij gekomen zijt als een profeet, die datgene, wat hij als juist heeft ervaren, in zoo groot mogelijken kring bekend heeft willen maken.

De zeer talrijke aanwezigen betuigden door een warm applaus hun instemming met deze woorden.

---

*Fuente:* «Individueele psychologie en opvoeding», *Nieuwsblad van het Noorden*, Groninga, sábado 31 de enero de 1925, p. 5 del ejemplar digitalizado, final de la col. 2 y col. 3; sin firma. Delpher: artículo ddd:010668423:mpeg21:a0183, página ddd:010668423:mpeg21:p005. Transcripción hecha sobre la imagen de la página, cotejada con el OCR de la plataforma. Se conservan la ortografía de la época y las formas del impreso («excesses», «voordrachtenreews»); los nombres impresos con espaciado van en cursiva. El *Groninger Dagblad* («Kunst en Wetenschap. Individueele psychologie en opvoeding», 31 de enero de 1925) publicó otra reseña de la misma conferencia, independiente y algo más breve, sin la discusión con Heymans, que sitúa el acto en la sala de psicología del edificio de la universidad e incluye la observación de Adler sobre la «Wenn-Satz» (la evasiva «si yo hubiera tenido…») y sobre el prejuicio de que las mujeres rinden menos que los hombres; la *Nieuwe Provinciale Groninger Courant* (31 de enero de 1925) solo dio noticia del acto.
