---
Title: Voordracht dr. Alfred Adler
Description: Algemeen Handelsblad, Amsterdam, dinsdag 20 Januari 1925, Ochtendblad (blz. 8 van het exemplaar in Delpher). Ongeteekend verslag van de voordracht van dr. Alfred Adler «Homosexualität, ihre Ursache und Ueberwindung» voor het Nutsseminarium voor Paedagogiek in de aula der Gemeente-Universiteit te Amsterdam, op 19 Januari 1925, ingeleid door prof. dr. Ph. Kohnstamm: kritiek op de leer der aangeboren homosexualiteit (Krafft-Ebing, Hirschfeld, Steinach, Freud), homosexualiteit als uitdrukking van minderwaardigheidsgevoel en als «training», vier gevallen uit de praktijk.
Author: Periodista sin firma
URL: https://adler.school/archivo/adler/cronicas/original/1925-01-20%20Voordracht%20dr.%20Alfred%20Adler
---


<!-- blz. 8 -->

# Voordracht dr. Alfred Adler.

Gisteren avond sprak dr. Alfred Adler, de bekende Weensche psycholoog en neuroloog voor het Nutsseminarium voor paedagogiek aan de universiteit in de aula der gemeente-universiteit over:

*Homosexualität, ihre Ursacke und Ueberwindung.*

Nadat prof. dr. Ph. Kohnstamm den dr. Adler had voorgesteld aan het zeer talrijke publiek, hield deze een voordracht, waarin hij zei:

De homosexualiteit en haar oorzaken werden vroeger in ondeugd, overmoed en oververzadiging gezocht. Later kregen de doktoren zekerheid, dat er een groot aantal homosexueelen zijn, die zich met de grootste kracht verzetten tegen hun afwijking en genezing zoeken.

Kraft Ebing was misschien de eerte, die gevallen van aangeboren en verworven homosexualiteit van elkander onderscheidde en subwelijke componist van de hersenfunctie om de jectief zocht deze inderzoeker naar een vroumannelijke homosexualiteit te verklaren. Van Binet is de beschouwing afkomstig van een sexueele trauma, waardoor kinderen als gevolg van de eerste homosexueele gebeurtenissen, gedurig in deze richting gedreven zouden worden.

Freud heeft in zijn eerste poging tot verklaring van neurotische verschijnselen, deze vroegere gebeurtenissen beschouwd als naar het onbewuste herinneringen, maar deze blijvenden invloed zonder zijn. Tot hij in aansluiting bij Kraft Ebing eenerzijds, en Magnus Hirschfeld anderzijds tot vastlegging van deze beschouwing kwam: de homosexualiteit is aangeboren. Zoo kwam hij ook in onmiddellijke aanraking met de pogingen van Steinach en anderen om te bewijzen, dat de gebrekkige functie van de mannelijke geslachtsklieren, precies zooals Fliesz en Otto Weiniger het verklaard hebben, tot een perversiteit aanleiding geven.

De „Individual-psychologische" school heeft voortdurend getracht deze verkeerde beschouwing van het probleem te ondermijnen. Zij vond den trots van vele homosexueelen op het feit, dat zij ànders waren, als bovenbouw van een diep ingeworteld gevoel van zwakheid (overcompensatie). Zij stelt vast, dat de homosexueelen, die over hun aanleg klagen toch weinig doen om er overheen te komen, maar dat zij veel meer met onewuste listigheid, uit gebrek aan resultaten, om de onmogelijkheid van genezing te bewijzen zich willen verzekeren van een verzachtend oordeel en van rechtvaardiging.

Zij wierpen ten aanzien van het trauma de vraag op, waarom juist die gebeurtenissen en niet andere werden vastgelegd en kozen tot verklaring van de feiten denzelfden weg als in andere gevallen:

„Eerst uit de kennis van een persoonlijkheid in haar verhouding tot de levensvragen moet men de oorzaak van het mislukken in levensquaesties vinden."

De „persoonlijkheids-psychologie" vond telkens weer opnieuw bevestiging van de opvatting dat niet de organische feiten zich oorzakelijk verwezenlijken, maar dat steeds weer de opvatting van het individu den doorslag geven, bij wien zulke organische feiten voorkomen. En even weinig kan van een rechtvaardiging (causalteit) gesproken worden, wanneer een individu uit zijn houding eigenmachtige gevolgtrekkingen afleidt. Op psychologisch gebied is er geen causaliteit.

Doch oorzaak als gevolg zijn door de strekking, door het einddoel, dat het individu zich stelt, tot oorzaak en gevolg gemaakt. Het was dus alleen nog maar noodig de rechtvaardigingspogingen der homosexueelen en hun wetenschappelijke woordvoerders nader te bestudeeren.

Wij hebben homosexueelen onderzocht, die trotsch waren op hun homosexualiteit en zulken, die zich beklaagden. Wij hebben gevallen waargenomen, die hun afwijking hebben gebaseerd op hun ervaring en zulken, die ze vergeten („verdrängt") hebben. Wij hebben gevallen van infantiele typen gezien, die op hun z.g. vrouwelijken habitus wezen, op het gebrek aan beharing, op gebrekkige ontwikkeling van verschillende lichaamsdeelen, op neiging tot vrouwelijke levenshouding sinds hun vroegste kindsheid. Wij hebben hen gezien in behandelden en niet behandelden toestand. Wij konden bij alle vormen verbetering en in menig geval genezing bereiken. Ook in zulke gevallen, waar bv. tevergeefs geprobeerd was de normale ingeving door inplanting van mannelijke geslachtsklieren te doen ontstaan en wij konden steeds vaststellen, dat zich de homosexueel in een warnet van dwalingen beweegt, dat hij meestal ook door de wetenschappelijke richting van onze dagen in zijn dwalingen gesterkt wordt en dat zijn verkeerde houding in het leven niet allen met betrekking tot het geslachtsprobleem, doch ook in zijn beroepsproblemen en zijn verhouding tot de maatschappeij duidelijk aan te toonen is.

De persoonlijkheids-psychologie gaat uit van de eenheid van de menschelijke persoonlijkheid, zoo sterk, dat zij het stelling nemen van het individu in ieder zijner levensproblemen en niet alleen in sexualibus in overeenstemming vindt met zijn vèrstrekkendste (fictief) einddoel. Wij willen, om dat te bewijzen, tot het schiisen van lichte gevallen overgaan tot zulke van gecompliceerden aard.

Eerste geval:

Een 17-jarige jongen uit zeer rijke familie, zeer verwend en die gewoon is, dat alle wenschen vervuld worden, hoort van zijn ouderen broer, dien hij zeer bewondert en met wien hij tevergeefs wedijvert, dat hij er uitziet als een homosexueel. De jongen was reeds van 14-jarigen leeftijd met slechte vrouwen in aanraking gekomen en heeft geen vrienden. Hij lijdt onder het gevoel, dat de meisjes hem niet mogen. Een slecht gevormde neus ondersteunt zijn denkbeeld van onbemindheid. Zijn leven stelt hij zich overeenkomstig zijn verleden zoo voor, dat hij zich op heel gemakkelijke wijze alle genietingen moet verschaffen.

Men trekke hieruit de noodige richtlijnen:

Geen geluk bij de meisjes, steeds gemakkelijk te verwerven genietingen. Hieruit volgt voor de ontwikkeling van zijn sexualiteit, dat hij tot homosexualiteit vervalt, in het bijzonder, daar zijn ouders hem met geld kort houden. Daarbij moet de keuze van zijn mannelijken partner op maatschappelijk lager staanden vallen, tegenover wie hij zich zeker gevoelt.

Op een nacht droomt hij, dat hij omgang heeft met een huisknecht. Hij traint reeds in den droom op homosexualiteit. Deze „training" is een onvermijdelijk bestanddeel der homosexueele ontwikkeling en als een homosexueel mededeelt, dat hij zich slechts alleen voor mannen interesseert, beteekent dit bovendien nog, dat hij in deze richting „traint", zooals de normale man zich voorbereidt voor het normale leven door het andere geslacht aan te zien. Tot genezing van de homosexueelen behoort dus de onderbreking van deze verkeerde training.

Tweede geval:

Een jonge geleerde heeft een ongelukkig huwelijk. Hij is vader van drie kinderen, lijdt echter zwaar onder de felle aanvallen van zijn vrouw. Iederen keer na een huiselijke scène zoekt hij op geheime plaatsen een vriend van dezelfde soort, waardoor hij op die wijze zijn afkeer van het geheele vrouwelijke geslacht tot uiting brengt.

Op zijn moedeloosheid en op zijn dwalingen gewezen, dat niet alle vrouwen ellendige schepsels zijn, komt hij weer in de maatschappij terug. Hij krijgt plezier in zijn beroep, laat de somosexualiteit varen en besluit na de scheiding van zijn vrouw tot een tweede huwelijk, dat gelukkig verloopt. In tegenstelling met het eerste geval heeft hij reeds in het ouderlijk huis ook van den kant van zijn moeder geen liefde en warmte gekregen en ondervond de liefdeloosheid in zijn eerste huwelijk als de bevestiging zijner waardeloosheid tegenover vrouwen.

Derde geval:

De tweede van drie zoons wordt door de moeder vertroeteld als ook door den jongsten broer, dien hij al vroeg tot homosexualiteit verleidt. Maatschappelijk blijft hij bij al zijn broers achter, heeft vrees, dat hij wegens zijn leelijkheid, die hij vreeselijk overdrijft, niemand behagen zal. Hij vindt geen weg in zijn dwalingen, dat hij steeds vertroeteld moet worden, alsof hij altijd anderen bevelen moet. Hij ondervindt in tegenwoordigheid van vrouwen, in zijn neiging tot haa een gevoel van afhankelijkheid, dat hij blijkbaar van anderen verwacht. Hij blijft tot zijn huwelijk zuiver homosexueel. Hij heeft een zoon van wien hij veel houdt, knoopt tijdens het huwelijk steeds verhoudingen aan met jongens, die hij betaalt en tegenover wie hij zich steeds als de heerscher gevoelt. Een ander bewijs voor zijn zwakmoedigen trots is, dat hij meent: Alle andere menschen zijn slecht, minder waard dan hij.

Ook hier homosexualiteit als uitdrukking van minderwaardigheidsgevoel. „Auf der Flucht geschlagen glaubt er zu jagen".

Een ander geval is dit:

Een eenig, door de moeder vertroeteld kind, dat vèr blijft van alle spelen van de jongens en zich overeenkomstig het beroep van de moeder, een naaister, zijn belangstelling wijdt aan kleeding, naaien, breien enz., infantief voorkomen en een weeken aard. Hij kreeg op 14-jarigen leeftijd een meisjesrol in een door de school georganiseerd tooneelstukje. Sedert dien tijd traint hij zich in coquetteeren en vanzelf in de homosexualiteit: het kunstmatig vasthouden van den afstand tot de vrouw en wel de sterkste mate van afstand nemen die mogelijk is. Daardoor verschijnt de homosexualiteit van den man als een reddingsvlot tegenover de liefde tot de vrouw. Zij is steeds de uitdrukking van een minderwaardigheidsgevoel in hoogen graad en een uit den weg gaan voor een proefneming, die gevaarlijk schijnt. Zij is de laffe verplaatsing van het sexueel gevoel op een voor de maatschappij gevaarlijk terrein en wordt dus door de maatschappij nooit geduld.

De persoonlijkheidspsychologie kan in de liefde geen zuiver particuliere aangelegenheid zien, daar zij vormende invloeden van het menschelijk gemeenschapsgevoel zeer duidelijk herkend hebben.

Mildere vormen van het afstand nemen tot de vrouw in het leven van den man bestaan nog een groot aantal afwijkingen: fetichisme, verlaging van de vrouw in de maatschappij, polygamie, sadistische, massochistische afwijkingen, zij alle wijzen ver over zich zelf heen op een diep ingeworteld gevoel van zwakheid bij den man, dat zich uit in de vrees voor het huwelijk en kinderzegen, op alles, wat inbreuk zou kunnen maken op de mannelijke autoriteit. Van psychologisch standpunt uit blijkt dus, dat de homosexualiteit als de krachtelooze poging is, om de sexualiteit in de richting van den minsten weerstand te leiden.

Nadat spr. zijn hartelijk toegejuichte rede beëindigd heeft, dankt prof. Kohnstamm hem voor zijn voordracht en voor de fijne wijze waarop hij dit onderwerp heeft behandeld. Hij acht de zienswijze van dr. Adler van zeer groot belang voor het opgroeiend geslacht, vooral in den tijd als deze, nu men de studenten geschriften over het bedoelde euvel in handen geeft, die ze van geheel anderen kant, en op ongewenschte wijze belichten."

*(Ongecorrigeerd.)*

---

*Fuente:* «Voordracht dr. Alfred Adler», *Algemeen Handelsblad*, Ámsterdam, martes 20 de enero de 1925, edición de la mañana (Ochtendblad), p. 8 del ejemplar digitalizado, cols. 1-2; sin firma; al pie, «(Ongecorrigeerd.)» [no corregido]. Delpher: artículo ddd:010657208:mpeg21:a0186, página ddd:010657208:mpeg21:p008. Transcripción hecha sobre la imagen de la página, cotejada con el OCR de la plataforma. Se conservan la ortografía de la época y las erratas del impreso («Ursacke», «eerte», «onewuste», «causalteit», «maatschappeij», «schiisen», «somosexualiteit», «infantief», «haa»); el título de la conferencia, impreso con espaciado, va en cursiva. El segundo párrafo sobre Krafft-Ebing está desordenado en el propio impreso por un cruce de líneas de composición («en subwelijke componist … om de jectief … een vroumannelijke homosexualiteit»); se reproduce tal cual. La cita final de Kohnstamm abre sin comillas y cierra con ellas en el original.
